Dąb Bolek Leszno

Na Placu Jana Metziga w samym sercu Leszna stoi drzewo, które pamięta czasy Cesarstwa Niemieckiego. Dąb Bolek to nie tylko pomnik przyrody o imponujących rozmiarach, ale też żywe świadectwo historii miasta i jeden z symboli Leszna. Drzewo ma ponad 150 lat, a jego korona rozciąga się na ponad 30 metrów średnicy, rzucając cień na znaczną część placu.

Drzewo pokoju z pruskiej propagandy

Historia dębu zaczyna się 19 kwietnia 1871 roku. To wtedy, w obecności uczniów i nauczycieli miejscowych szkół, posadzono młody dąb jako tzw. „drzewo pokoju” – symbol zwycięstwa Prus w wojnie francusko-pruskiej. Tego typu nasadzenia były częścią pruskiej propagandy na nowo zdobytych terenach.

Wybór gatunku nie był przypadkowy. W drugiej połowie XIX wieku dąb stał się symbolem II Rzeszy Niemieckiej – miał wyrażać potęgę, niezłomność i trwałość. Długowieczne drzewo to metafora zakorzenienia w nowym miejscu, stabilności i siły. Pod świeżo posadzonym dębem umieszczono marmurową tabliczkę z napisem „Erinnerungseiche 1871” (Dąb pamiątkowy 1871).

W 1920 roku, gdy Leszno wróciło do Polski, los tabliczki potoczy się równie burzliwie jak historia miasta. Miała zostać wrzucona do fontanny, potem przeniesiona przez miejscowych Niemców na ewangelicki cmentarz. I tu ślad się urywa – nikt dziś nie wie, gdzie się znajduje.

Skąd wzięło się imię Bolek

Przez dziesięciolecia dąb funkcjonował bez imienia, jako zwykły pomnik przyrody. Zmiana nastąpiła z inicjatywy leszczyńskich taksówkarzy, którzy mają postój w pobliżu placu Metziga. Za pośrednictwem radia Elka ogłoszono konkurs na imię dla drzewa – zgłoszono 26 propozycji.

Wygrało imię Bolek – zdrobnienie od Bolesława Bugzela, ówczesnego proboszcza parafii pw. Świętego Krzyża w Lesznie. To lokalny bohater, którego pamięć postanowiono uczcić w nietypowy sposób.

Od tego czasu dąb oficjalnie nazywany jest Bolkiem i pod tą nazwą zapisał się w świadomości mieszkańców miasta.

Rozmiary które robią wrażenie

Dąb Bolek to potężne drzewo. Obwód pnia przekracza 5 metrów, średnica korony wynosi ponad 36 metrów, a wysokość szacuje się na około 20-kilka metrów (choć na tablicy informacyjnej można spotkać dane mówiące o 35 metrach). Wiek drzewa to temat do dyskusji – niektóre źródła podają 350-400 lat, inne mówią o realnych 150 latach, licząc od momentu posadzenia w 1871 roku.

Różnice w szacunkach wynikają prawdopodobnie z pomyłek w dokumentacji. Jeśli przyjmiemy datę posadzenia 1871, drzewo ma faktycznie około 155 lat. To wciąż imponujący wiek, choć nie aż tak bajeczny jak sugerują niektóre opisy.

Niezależnie od sporów o dokładny wiek, rozmiary dębu nie pozostawiają wątpliwości – to jedno z najokazalszych drzew w mieście. Jego rozłożysta korona tworzy naturalny baldachim nad częścią placu.

Co zobaczyć w okolicy

Plac Metziga, na którym rośnie dąb, to dawny Rynek Kościelny – jedno z bardziej klimatycznych miejsc w Lesznie. Zabudowa placu pochodzi głównie z XIX wieku. Stoją tu kamienice, dwa gmachy szkolne (katolicka i ewangelicka szkoła) oraz barokowa pastorówka, która dziś służy jako siedziba muzeum.

Od 2016 roku na placu stoi też posąg Stanisława Grochowiaka – urodzonego w Lesznie poety. W pobliżu znajduje się kościół pw. Świętego Krzyża, a kilka ulic dalej bazylika św. Mikołaja.

Dąb Bolek był kandydatem do tytułu „Drzewa Roku 2020” – zgłosił go Zespół Szkół nr 4 im. Powstańców Wielkopolskich. Choć nie wygrał konkursu, sam fakt nominacji pokazuje, jak ważne jest to drzewo dla mieszkańców.

Opieka nad pomnikiem przyrody

Jako pomnik przyrody dąb podlega szczególnej ochronie i regularnym kontrolom. W 2023 roku na jego konary wspinali się alpiniści-dendrolodzy, by sprawdzić stan zdrowia drzewa. Takie przeglądy są standardową procedurą przy zabytkowych drzewach – pozwalają wcześnie wychwycić ewentualne problemy i zapobiec uszkodzeniom.

Dąb Bolek to najstarsze drzewo w Lesznie i jeden z symboli miasta, dlatego jego stan monitorowany jest przez specjalistów.

Praktyczne informacje dla odwiedzających

Lokalizacja: Plac Jana Metziga w centrum Leszna, w odległości spaceru od głównych atrakcji miasta.

Dostępność: Całodobowo, za darmo. To drzewo rosnące na publicznym placu, można je oglądać o każdej porze.

Ile czasu poświęcić: Samo obejrzenie dębu to kwestia kilku minut, ale warto połączyć to z wizytą na Placu Metziga i w okolicy – wtedy można zaplanować 30-45 minut.

Dojazd: Plac Metziga znajduje się w centrum miasta, łatwo dojść tam pieszo z dworca kolejowego lub autobusowego. Dla zmotoryzowanych dostępne są parkingi w okolicy.

Dla kogo: Dla wszystkich – miłośników przyrody, historii, architektury. Można przyjść z dziećmi, by pokazać im jak wygląda drzewo mające ponad 150 lat. To też dobry punkt na krótki odpoczynek podczas zwiedzania Leszna.

Co jeszcze warto zobaczyć: Plac Metziga z zabytkowymi kamienicami, pomnik Stanisława Grochowiaka, barokową pastorówkę z muzeum, kościół pw. Świętego Krzyża oraz bazylikę św. Mikołaja.